Tag Archives: utslipp

Ny E39 aukar klimautsleppa

Foto: Lars Verket

Nyleg kom det ein rapport som analyserer klimakonsekvensane av dei tiltaka som er foreslått i Nasjonal transportplan (NTP) for neste periode. Rapporten er utarbeidd på oppdrag av Samferdselsdepartementet og Klima- og miljødepartementet, og konklusjonen er klar. Utbygging av store vegprosjekt som gir auka trafikkarbeid, vil gi auka utslepp av klimagassar, medan utbygging av jernbaneprosjekt gir utslippsreduksjon som følgje av flytting av trafikk frå veg til bane. Rapporten viser også at den samla utbygginga som er foreslått i NTP, ikkje er i samsvar med våre nasjonale klimamål. 

Naturvernforbundet har i fleire innlegg dokumentert at utbygginga av E39 fører til enorme naturinngrep. Det blir svære sår i verdifull natur, og uerstatteleg biologisk mangfald går tapt. Dyrka mark, verdifull myr og attraktivt turterreng blir valsa ned og lagt under asfalt.  Dei som har køyrt mellom Kristiansand og Mandal i det siste, kan ikkje ha unngått å sjå kva som skjer. Det kan vi gjere lite med no. Men lenger vest der trafikken er mindre, er det enno von om at det kan bli tatt større omsyn til natur og klima.

Når Naturvernforbundet protesterer mot vegprosjekt som raserer naturen, blir vi gjerne møtt med at redusert køyretid vil føre til reduserte klimautslepp. Men den nye rapporten som regjeringa har bestilt, viser at det ikkje er tilfelle. Anleggsarbeid og rasering av natur fører til store klimautslepp. I tillegg vil effekten av auka trafikk i fleire tiår føre til større utslepp av klimagassar. Meir trafikk fører også til meir bruk av ressursar og fornybar energi som er ein knapp ressurs.

Eit av prosjekta på E39 Kristiansand – Stavanger som er omtalt i rapporten, er den 13 km lange strekninga frå Ålgård i Gjesdal til Hove i Sandnes. Dei direkte og indirekte utsleppa frå dette byggeprosjektet svarar til 34 tusen tonn CO2. Til samanlikning utgjer ein flytur frå Oslo til New York litt over eit tonn CO2. I tillegg vil nedbygging av natur føre til utslepp som svarar til 16 tusen tonn CO2. Auken i dei årlege utsleppa frå trafikk og vedlikehald vil bli over tusen tonn CO2-ekvivalentar.

Lokale media med Fædrelandsvennen i spissen har hatt mange titals oppslag om utbygginga av E39. Men det er praktisk talt berre dei positive sidene som blir løfta fram. Dei voldsame naturinngrepa som raserer naturmangfaldet og aukar klimautsleppa, blir ikkje omtalt. Dette er spesielt uheldig i ei tid det FN åtvarar sterkt både mot klimakrise og krise for biologisk mangfald. La oss vone at denne rapporten om klimaeffektar av vegbygging kan bidra til at vi får ein meir balansert debatt når vi skal diskutere dei delane av E39 som står att.

Alf Holmelid

Innlegget stod på trykk i Fædrelandsvennen 15. Januar

CICERO snakkar ned dei små skritta i klimakampen

Glen Peters som er forskingsdirektør ved CICERO, går til angrep på diskusjonen om flyskam i ei ytring på NRK. Det må han gjerne gjere. Eg er meir opptatt av resultat enn av skam. Men i iveren etter å kaste seg inn i debatten om skam og elitar kjem han i skade for å nedvurdere dei små skritta i klimakampen. Vi har en tendens til å hisse oss opp over småting, som utslepp frå flybransjen, og miste fokus på de store tinga, hevdar han. Han seier riktig nok t vi ikkje skal slutte å bry oss om flytrafikk, men meiner at debatten skygger for dei store utsleppa. Men er ikkje dette ein kunstig og kontraproduktiv motsetnad? Er ikkje alle store utslepp ein sum av små?

Skal vi slutte å snakke om utslepp frå anleggsmaskiner fordi transportsektoren slepp ut så mykje meir? Skal vi slutte å mase med landstraum til  cruiseskip fordi utsleppa er heilt marginalt i forholdtil det industrien slepp ut? Uansett kva du prøver å ta fatt i for å bidra til å nå måla i Parisavtalen, så er det alltid noko som er større og viktigare. Men alle monnar drar som far min brukte å seie når barna skulle delta i slåttonna. Og vi når ikkje nullutslepp om vi ikkje også tar fatt i dei «små» utsleppa.

Det største industriutsleppet i Noreg kjem frå sementproduksjon, og det blir brukt store summar for å finne ein teknologi som kan fange desse utsleppa og lagre dei under jorda. Sementindustrien slepp ut mindre enn innanlands flytrafikk, så då skulle vi vel brukt ressursane på dei store utsleppa? Industrisektoren og transportsektoren er to av dei sektorene som har størst utslepp her i landet. Men desse store utsleppa er summen av ei rekke mindre utslepp som må løysast på ulike måtar og ikkje i ein stor jafs.

Eit av problema i den norske klimadebatten er at dei fleste tiltak blir møtt med skepsis. Uansett kva som blir foreslått, så dukkar det opp nokon som meiner at ressursane og engasjementet bør nyttast på andre måtar. Sjølvsagt skal vi analysere effektiviteten av dei tiltaka vi set i verk for å redde klimaet. Men det er ikkje sikkert at vi løyser dei store utfordringane utan å innsjå at dei består av mange små. Det kan snarare føre til handlingslamming. Engasjement er ein viktig ressurs i klimakampen, og det begynner ofte i det små.

Alf