Tag Archives: universitet

Dei trippelblå med kommersialisering av forsking

UiA-2I samarbeidsavtalen som ligg til grunn for den trippelblå regjeringa, står det blant anna: «Tilrettelegge bedre for kommersialisering av forskning blant studenter og forskere» Eg reknar med at dette er ein skrivefeil, og at det er forskingsresultat og ikkje forsking dei vil kommersialisere. Men ein kan komme i tvil når ein les resten av avsnittet om forsking og høgare utdanning, for det er gjennomsyra av målstyringsideologi og kommersialisme.

Eit punkt som ikkje er skrivefeil, er dette: «Ta initiativ til en mulighetsstudie for å se på ulike tilknytningsformer for universitets- og høyskolesektoren, som for eksempel foretaksmodellen, for å sikre mer uavhengige institusjoner.» Sist dette blei foreslått av det Ryssdalutvalet og Kristen Clemet for femten år sidan, blei det blankt avvist av sektoren. Engasjementet var så sterkt at folk tok til gatene.

Den trippelblå regjeringa grunngjev dette forslaget mede eit ønske om å gi institusjonane større handlefridom. Men eg er redd resultatet blir meir målstyring og kommersialisme, ikkje meir akademisk fridom. Det vi treng i dag er uavhengig forsking som ikkje lar seg påverka verken av kommersielle eller politiske interesser, eller av institusjonsleiarar som er under økonomisk press. Det er ikkje urimeleg at dei som finansierer forskinga, kan gi visse føringar for kva område ein skal forske på. Men det må aldri oppstå misstanke om at forskingsresultata blir tilpassa behova til ein kommersiell eller politisk aktør.

Foretaksmodellen kan lett føre til at institusjonane brukar ressursar på innbyrdes konkurranse om dei mest populære studia og forskingsområda, framfor å oppretthalde mangfald og bygge nasjonale lag på enkelte tunge satsingsområde. Erfaringa frå helsesektoren som har hatt denne modellen ei tid, freistar ikkje til å ta den i bruk på nye område. Den sterkaste kritikken mot foretaksmodellen i helsesektoren går nettopp på at økonomistyring har dominert over faglege vurderingar.

I helsesektoren har vi gradvis bytta ut fagfolk og samfunnsrepresentantar med såkalla profesjonelle styrerepresentantar. Eg ser lite lysteleg på ei slik utvikling i universitetssektoren. Enkelte rektorar ser fram til å få større økonomisk handlefridom. Men eg er ikkje så sikker på om sektoren er tent med at universitet skal setje seg i gjeld som kan redusere framtidig handlefridom, eller inngå store kommersielle samarbeidsavtaler som kan påverke forskingsprioriteringar.

Det er synd at Krf og Grøvan alt har gått ut og støtta dette.

Alf

Endeleg nei til rettferd for UiA

UiA«Grunnfinansieringen for de nye universitetene blir ikke rikket av denne regjeringen, slår kunnskapsminister Torbjørn Røe Isaksen fast.» Denne bastante fråsegna som har dramatiske konsekvensar for Universitetet i Agder (UiA), kan vi lese i Forskarforum.

UiA blir framleis finansiert som ein høgskole. Dei nye universiteta får berre halvparten så mykje til forsking som dei eldre universiteta. Denne forskjellen i basisfinansiering utgjer svært store summar for UiA – så store at det er utenkjeleg å kompensere det på andre måtar.

Då det sokalla Mjøs-utvalet opna for nye universitet, låg det i korta at ein ikkje skulle endre finansieringa for dei institusjonane som klarte krava til «opprykk». Men etter kvart var det fleire og fleire som såg det urettferdige i denne ordninga. Stortingsrepresentantane frå Agder er blant dei som har engasjert seg i denne saka, og opposisjonspolitikarane utfordra oss som var i regjeringsposisjon.

I fjor fekk vi gjennomslag for å setje ned ein komite som skulle foreslå nytt finansieringssystem for universitets- og høgskolesektoren. Dermed fekk vi ei opning for å retta opp det urettferdige systemet. Men det første den nye regjeringa gjorde, var å oppløyse komiteen. Og no har Torbjørn Røe Isaksen sagt eit endeleg nei til rettferd for UiA og dei andre nye universiteta. Generell auke i budsjettrammene for sektoren vil aldri kunne kompensere for den urettferdige basisfinansieringa. Så no må vi legge hovuda i bløyt og finne ein ny strategi.

Alf