Alf Holmelid

Dette innlegget i ein litt forkorta versjon stod på trykk i Fædrelandsvennen laurdag 10. oktober.

Media har dei siste dagane omtalt ein rapport om korleis andre oppfattar Sørlandet og Kristiansandsregionen. Verdien av slike rapportar kan diskuterast. Dei kan lett føre til at vi blir meir opptatt av å bygge omdømme enn av å skape eit godt samfunn. Men slike undersøkingar kan like vel vere eit nyttig utgangspunkt for ettertanke. Har vi det omdømet vi fortener, og gir det et riktig bilete av regionen? 

Vår region har eit internasjonalt orientert næringsliv som har vist stor evne til omstilling, og mange har satsa på miljøteknologi. Like vel kjem vi dårleg ut  når det gjeld internasjonal orientering, nyskapande næringsliv og miljøteknologi. Det finst naturlege årsaker til det. Nettopp fordi industrien på Sørlandet er internasjonalt orientert, har den vore lite i fokus i regionale og nasjonale media.

Men det er ein situasjon vi ikkje kan leve med i framtida. Dei store utfordringane som næringslivet no står overfor, krev sterkare samhandling mellom bedrifter, akademia og det offentlege. Sørlandet må derfor ta ein posisjon i det nasjonale mediebiletet om vi skal oppretthalde dagens forsprang som tydelegvis er lite kjent. 

I forhold til realitetane fortener vi ikkje det dårlege omdømme vi tydeleg vis har når det gjeld innovasjon og miljøteknologi. Men det er vår eiga skuld, for vi snakkar for lite om den posisjonen vi har. Vi har nettopp tilbakelagt ein valkamp der det var fullstendig umogeleg å få fokus på slike saker.

Det andre området der vi peikar oss ut med eit svakt omdømme, er openheit og toleranse. Dersom dette reflekterer realitetane i regionen, gir det grunn til alvorleg ettertanke. Kanskje er ikkje resultatet så overraskande når vi ser på kva som har prega den regionale debatten den siste tida.

Eg har tidlegare peika på at valkampen i år var sterkt dominert av ein ekskluderande og snever verdidebatt med kamp mot homofile sin rett til å gifte seg som eit berande element. Når slike debattar dominerer regionale media, er det med på å farge biletet av Sørlandet som ein lite raus region. At eit parti som mildt sagt er sterkt kritisk til asylsøkjarar og framande religionar står så sterkt på Sørlandet, skaper heller ikkje eit bilete av toleranse og openheit.

Dersom det er tilfelle at vi er i ferd med å utvikle ein lite raus region, så er det først og fremst eit problem for livskvaliteten for oss som bur her. Men det er også eit dårleg grunnlag for eit framtidsretta, nyskapande og internasjonalt orientert arbeidsliv. Vi må kjempe for eit raust samfunn som gir rom for menneskeleg vekst og økonomisk utvikling.

 Alf 

Stortingssesjonen er i gang, og dei første dagane går for det meste med til å ordne praktiske ting og setje seg inn i rutinar og spelereglar. Det skjer lite i stortingssalen før trontaledebatten, men det politiske arbeidet er så smått i gang. I morgon får eg besøk av ei miljøteknologibedrift frå Kristiansand.

Eit fagtidsskrift har funne ut at Skumsvoll og eg er dei einaste sivilingeniørane på Stortinget, og dei vil derfor gjere eit intervju. Det blir vel ikkje så veldig politisk, tenkjer eg.

Eg har fått mange spørsmål og kva stortingskomite eg skal inn i, men det blir ikkje klart før i neste veke. I SV blir ikkje plassane i komiteane fordelt før vi har fått betre oversikt over regjeringskabalen.

Det er spennande å følgje dei politiske forhandlingane om regjeringsplattforma. Når dei er avslutta, startar nok mediediskusjonen om kven som har vunne, og kven som har tapt. Men eg vonar det også blir rom for å diskutere innhaldet i politikken, og kva som er bra for folk og samfunn. Det er på tide å skape eit breitt engasjement bak dei store utfordringane vi står overfor, ikkje minst når det gjeld miljø og rettferdig fordeling.

Alf

Denne kronikken stod i Fædrelandsvennen 1. oktober.

For ei veke sidan deltok eg på opninga av utstillinga Hard Rain på Klimahuset i Kristiansand. Fotograf Mark Edwards presenterte bilete frå over 150 land. Han har reist verda rundt for å dokumentere det han omtalar som kollisjon mellom menneske og natur; fattigdom, brot på menneskerettar, tap av leveområde, forureining og menneskeskapte klimaendringar som truar livsgrunnlaget for utsette grupper.

Den siste dagen av Protestfestivalen deltok eg på ein spennande debatt om einsemd. Det blei stilt spørsmål om kvifor det er så mange einsame i eit rikt land som vårt. I debatten blei det peika på at marknadskrefter, reklamepress, konkurransejag og individualisme skaper eit kaldare samfunn. Mange slit i einsemd med å leve opp til forventningar frå mange hald, og det er lite rom for dei som fell utanfor.

Dette er to eksempel på viktige verdidebattar som fanga brei interesse i mange ulike grupper. Men dersom ein ser på dekninga av valkampen på Sørlandet, skulle ein tru at verdidebatt er synonymt med kjønnsnøytral ekteskapslov, Israel og forfølging av kristne her til lands. I valkampen blei eg fleire gonger invitert til verdidebatt og budde meg på å diskutere solidaritet, nestekjærleik og forvaltaransvar. Men desse grunnleggande verdispørsmåla ville ikkje arrangørane høyre noko om. Dei var utdefinert av verdidebatten.

For arbeidarrørsla har internasjonal solidaritet, rettferdig fordeling og maktforhold alltid vore grunnleggande verdispørsmål. I dei seinare åra har miljørørsla brakt miljø- og klimaspørsmål inn i verdidebatten. Miljøorganisasjonane utfordrar oss til å tenkje globalt og ta ansvar for livsgrunnlaget for framtidige generasjonar. Det er slike spørsmål som kan skape ein brei verdidebatt på tvers av ulik sosial bakgrunn og ulike religiøse ståstader.

Dei som har sett utstillinga til Mark Edwards på Klimahuset i Kristiansand kan ikkje vere i tvil om at klima og miljø er sentrale verdispørsmål. Verdas ressursar er ekstremt skeivfordelt. Klimatrusselen som det ikkje er mogeleg å fornekte lenger, gjer forholda endå meir urettferdige. Eit lite mindretal av rike land  slepp ut storparten av dei klimagassane som trugar livsgrunnlag på kloden vår, og dei som har det vanskelegast frå før, vil bli hardast ramma.

For å sleppe å bli konfrontert med sitt samfunnsansvar vil den økonomiske makteliten halde økonomiske forhold utanfor verdidebatten. Konservative krefter likar gjerne å framstille marknadskreftene som ei naturlov, og dermed er det ingen som treng å ta ansvar for konsekvensane. Då SV for ein del år sidan tok opp spørsmålet om etiske retningsliner for Oljefondet, blei vi ledd ut av høgrefolk. Det var naivt å blande etikk og marknad blei det hevda. Vi kan ikkje berre investere i det som Kristin Halvorsen likar, kom det sarkastisk frå konservative politikarar. I dag er tonen ein heilt annan, og dei fleste har gløymt kor tøft det var å drive fram denne viktige verdidebatten.

Vi har nettopp gjennomlevd ei internasjonal økonomisk krise. Den blei skapt av grådigheit blant dei som sit på toppen av velstandpyramiden. Men den ramma heilt andre grupper som miste hus og heim og blei kasta ut i arbeidsløyse og fattigdom. Teorien om egoisme som den viktigaste drivkrafta i økonomien, har fått riper i lakken. Kanskje er det på tide at verdidebatt og etisk refleksjon får ein større plass i økonomiutdanninga og i dei økonomiske maktsentra. Og kanskje er det på tide at politikarane sluttar å fråskrive seg ansvaret for manglande kontroll med marknadskreftene og den økonomiske makteliten.

Går vi til dei nære forhold, så kan det vere grunn til å stoppe opp ved bustadpolitikken. Vi har vore inne i ein periode der mange har tent godt på bustadbygging og bustadspekulasjon. Bustader har blitt eit investerings- og spekulasjonsobjekt. Det fører til at det blir vanskeleg og til dels umogeleg for unge med låg inntekt å skaffe seg ein stad å bu. Konsekvensane kan bli at ein del unge får problem og misser fotfeste i livet. Er ikkje slike spørsmål ein viktig del av verdidebatten?

Men i dei sokalla verdidebattane som eg blei invitert til i valkampen, var det heilt umogeleg å sleppe til med synspunkt på verdispørsmål relatert til økonomi, makt og miljø. Enkelte kristne miljø med god støtte frå enkelte media klarte å innsnevre verdidebatten til nokre få symbolsaker som Israel, ekteskapslov og avkristning. Denne einspora verdidebatten slik den har komme til uttrykk i valkampen på Sørlandet, er vel heller ikkje representativ for kyrkje og kristenliv som heilheit.

Mangelen på ein breiare verdidebatt er ikkje berre ein fare for livssynspluralismen på Sørlandet. Dersom vi fjernar spørsmål om økonomi, makt og miljø frå verdidebatten, står vi i fare for å utvikle eit usolidarisk samfunn med større forskjellar og manglande fokus på dei store miljøutfordringane som vi no står overfor.

 Den smale verdidebatten har også gjort det lett for FrP å stele nokre få symbolsaker  og proklamere kristen forankring for å ta veljarar frå KrF. Ein breiare verdidebatt med fokus på maktforhold, solidaritet og miljø ville kanskje ha skapt eit meir variert politisk landskap på Sørlandet.

 Alf

For første gang i historia blir SV representert på Stortinget frå Vest-Agder. I valkampen har eg og SV prøvd å løfte fram miljø og sysselsetting, utdanning og rettferdig fordeling. Det var ikkje alltid like lett å få desse sakene på dagsorden i media. Men ute blant folk blei vi møtt med stor interesse og positive haldningar. Og dei talrike hyggelege helsingane og innspela eg har fått etter valet, tyder på at mange er positive til våre saker og ønskjer å støtte opp om vårt arbeid. Men eg og SV er heilt avhengige av innspel frå mange hald for å kunne gjere ein god jobb på Stortinget.

Du må ikkje gløyme kvar du kjem i frå dersom du kjem på Stortinget, er eit utsegn eg har høyrt mange gonger i denne valkampen. I det ligg det vel eit signal om at mange tykkjer det er for stor avstand til dei som sit med makta. Ei av dei største utfordringane vi som stortingsrepresentantar står overfor, er å oppretthalde ein god dialog med veljarane etter valet. Derfor vonar eg at folk held fram med å ta kontakt om små og store spørsmål. Ikkje minst viktig er det å ha auge og øyre opne for dei som ikkje har sterke interessegrupper til å representere seg.

SV la vekt på miljø- og klimaspørsmål i denne valkampen, men det var vanskeleg å nå fram i media med desse sakene. Dei partia som hadde klarast miljøstandpunkt, og som fekk best skår hos miljørørsla, gjekk tilbake i valet. Men eg vel å tru at det skuldast overfokusering på regjeringsspørsmålet og ikkje manglande interesse for miljø og klima blant veljarane. Gode løysingar på miljøutfordringane blir stadig viktigare både globalt, nasjonalt og regionalt. Det er viktig å starte dette arbeidet no. Gjer vi ikkje det, legg vi stein til byrden for våre barn og barnebarn. Dei regionane som er tidleg ute med omstilling til klimasamfunnet, vil skape tryggleik for arbeid og livskvalitet, samtidig som det tar ansvar for dei globale klimautfordringane.

I denne valkampen har det vore ein del fokus på korleis Agderbenken best kan representere regionen. Her trur eg ikkje det finst noko enkelt trylleformular. Det er viktig å argumentere for vår rettmessige del av dei nasjonale ressursane. Men eg trur også det er viktig å synleggjere dei ressursane og det potensialet som regionen vår har. Det er lettare å få nasjonale ressursar til regionen dersom vi kan vise at vi er i stand til å ta nasjonalt ansvar og skape verdiar utover eigen region, noko vi faktisk gjer på mange område i dag.

 Miljøspørsmål er eksempel på saker der det lett kan bli usemje på Agderbenken. Eit anna eksempel kan vere fordelingspolitikk. Skiljelinene i politikken er ikkje berre geografiske. Nasjonal politikk er meir enn kamp mellom regionar. Mange spørsmål som ikkje er spesifikke for Agder, vil like vel vere svært viktige for vår region. Eksempel på det er likelønn og kamp mot ufrivillig deltid. Eit anna eksempel er tiltak mot fråfall i skolen. Politikarar som viser at dei klarer å kjempe fram viktige nasjonale saker, vil gjerne vere dei som også har tilstrekkeleg legitimitet til å målbere viktige regionale saker.

Alf