Tag Archives: skole

Fellesskap eller segregering

Barnehage_c3Noreg er eit land med moderate forskjellar, lågt konfliktnivå og stor tillit mellom folk. I den offentlege fellesskolen møtest alle uavhengig av økonomi, sosial status og religion. Det legg grunnlaget for eit breitt fellesskapet på tvers av alle skiljeliner. Men no ser vi ei utvikling der stadig fleire bryt med fellesskolen. Det er derfor all grunn til å spørje kor langt denne utviklinga kan gå før vi undergrev fellesskolen og den egalitære norske samfunnsmodellen.

Vi har stor tillit til kvarandre og til styresmaktene her i landet. Noreg og dei andre nordiske landa skil seg ut i internasjonale undersøkingar om samfunnstillit. Her er det ein stor prosent av dei spurde som svarar at «Folk flest er til å stole på». Det er mange årsaker til at vi har så stor sosial kapital her i landet. Små økonomiske forskjellar skaper tillit mellom folk og mellom folk og styresmaktene. Men også fellesskolen er ein heilt sentral basis for å skape tillit på tvers av alle former for skiljeliner i samfunnet.

Det er mange gode grunnar til å ta vare på tilliten og fellesskapet. For eit par år sidan gav to forskarar ut ei bok med tittelen Ulikhetens pris. Her blir det dokumentert at samfunn med moderate forskjellar og stor tillit mellom folk har mange positive kvalitetar. I slike samfunn er folkehelsa betre, og folk lever lenger enn i samfunn med store forskjellar og sosiale skiljeliner. På den andre sida skaper mangel på tillit og fellesskap eit høgare konfliktnivå i samfunnet og meir kriminalitet.

Det breie fellesskapet vi har her i landet, er også viktig for arbeidslivet og næringslivet. Mange bedriftsleiarar peikar på at norske arbeidstakarar er sjølvstendige og pålitelege, og dei er flinke til å samarbeide på tvers av fagområde og organisasjonsgrenser. Det er all grunn til å tru at fellesskapet i den offentlege fellesskolen er ein viktig basis for denne sosiale kompetansen. Dette er eit av våre sterkaste konkurransefortrinn som det er vanskeleg for andre land å kopiere. Vi bør ikkje skusle det bort med ideologisk funderte privatiseringseksperiment.

Diverre ser vi no at det er stadig fleire som vil bryte ut av den offentlege fellesskolen og etablerer private alternativ. Dagens regjering legg til rette for ei slik utvikling i langt større grad enn tidlegare. Den raudgrøne regjeringa blei samde med Kristeleg folkeparti om ei privatskolelov som opnar for private skolar med eit religiøst grunnlag eller med alternativ pedagogikk. Nokre få prosent private alternativ kan det nok vere rom for utan å setje fellesskolen og det breie fellesskapet i fare. Men den blå regjeringa går mykje lenger og opnar for reine kommersielle skolar. Dei legg til rette for privatisering i eit omfang som trugar fellesskolen og fellestanken i det norske samfunnet.

Mange hevdar at den offentlege skolen må ha konkurranse for å bli betre, og at vi derfor treng mange private tilbod. Dei som hevdar det, bør setje seg inn i kva som har skjedd i Sverige. Der har den konservative regjeringa lagt til rette for storstilt privatisering, med store negative konsekvensar som resultat. Våre naboar i aust har hatt kraftig tilbakegang i resultata i skolen. Dei har også opplevd dramatiske konkursar som har kasta elevane på gata over natta. Jo fleire private skolar vi får, jo større blir desse problema, og jo vanskelegare blir det for den offentlege skolen å bygge eit breitt fellesskap og sikre eit godt og mangfaldig tilbod til alle.

Det blir også hevda at private skolar skaper meir mangfald. Det kan kanskje vere tilfelle med eit lite innslag av alternative skolar. Men etablering av privatskolar fører ofte til mindre mangfald og mindre valfridom. Private vidaregåande skolar tappar fellesskolen for elevgrunnlag og ressursar. Det fører gjerne til at det blir færre studieretningar å velje i mellom, spesielt i distrikta. Retten til å melde seg ut av fellesskapet for enkelte blir fagleg tvang for andre. Vi har alt sett konturane av ei slik utvikling i Vest-Agder.

Fellesskapet og den offentlege fellesskolen er av uvurderleg verdi for det norske samfunnet. Det er sjølve basisen for den norske samfunnsmodellen. Elevane får erfaring med mangfaldet i det norske samfunnet og kompetanse til å handtere det. Det legg grunnlaget for samfunnssolidariteten, livskvaliteten, og produktiviteten i landet vårt. Eg vil derfor be dei som vurderer å etablere privatskolar, og dei som har tenkt å tilrå at dei får starte opp, om å ta inn over seg dette ansvaret. Løft blikket og tenk på verdien av eit mangfaldig fellesskap og ein sterk samfunnstillit.

Alf

Innlegget er på trykk i Fædrelandsvennen 2. juli

Miljøpolitikk er næringspolitikk

KjellONår no også Arbeidarpartiet har begynnt å snakke om at klimapolitikk kan vere næringspolitikk, så kan det vere grunn til å minne om at dette er noko SV og venstresida har snakka om i fleire tiår. Les denne kronikken.

Kommersialisering eller trygg velferd

Eldreomsorg_smallNyleg fekk vi skremmande opplysningar frå det høgrestyret Sverige. Det private utdanningskonsernet John Bauer var konkurs og 7.000 elevar gjekk ei usikker framtid i møte. Litt seinare fekk vi vite at den kommersielle selskapet Sensia la ned seks helsestasjonar og 32.000 pasientar miste tilbodet sitt. I følgje Aftenposten er 40.000 personar ramma av konkurs og avvikling av skolar og velferdstenester som er satt ut til kommersielle konsern. Den konservative leiinga i Stockholm har tatt sjølvkritikk og er i ferd med å legge om sin politikk.

Dette er noko av bakgrunnen for at SV vil vidareutvikle gode offentlege tenestetilbod framfor å satse på kommersielle aktørar. Kommersialisering vil føre til at kommunen må bygge opp eit omfattande byråkrati for kontroll, men erfaringane frå Sverige viser at det like vel kan gå galt.  Det siste Høgre gjorde før dei miste regjeringsmakt var å godkjenne fleire John Bauer-skolar blant anna i Vest-Agder. Dersom godkjenninga hadde blitt ståande, så hadde vi sitte med skjegget i postkassa i dag.

SV er også opptatt av å legge til rette for at ideelle organisasjonar kan bli ein viktig del av tenestetilbodet. Barne- likestillings- og inkluderingsdepartementet som er leia av ein SV-statsråd har innført fleire tiltak som styrker dei ideelle aktørane sin posisjon. Den kommersialiseringa som Høgre legg opp til, vil derimot skvise ut ideelle aktørar.

Førstekandidat for Høgre, Ingunn Foss, går i eit innlegg i Farsund avis til angrep på SV sitt engasjement for ein sterk offentleg sektor. Ho er som sine partifellar i Sverige opptatt av å sleppe kommersielle aktørar til. SV trur ikkje dette er vegen å gå. Vi vil satse på å styrke det offentlege velferdstilbodet og samarbeide med ideelle aktørar for aktuelle omsorgsoppgåver. Ingun Foss hevdar at reglar for utbytte i skole og omsorg er overstyring av det kommunale sjølvstyret. Men Høgre har sagt at dei vil gå inn for utbytteavgrensing i skolesektoren, så her er argumentasjonen lite prinsipiell.

SV er opptatt av at dei skattepengane som vi brukar til omsorg og skole, skal gå til å utvikle trygge og gode tenester og ikkje til kontrollbyråkrati og skatteparadis. Vi vil sikre handlingsfridomen til kommunane og hindre at store kommersielle aktørar får ein marknadsposisjon som set kommunane i ein tvangssituasjon.

Alf

Eit grønare og meir rettferdig Agder

Agder er ein av dei blåaste regionane i Noreg. Samtidig er regionen den minst likestilte, og den har store sosiale problem.  Er dette ein tilfeldig samanheng? Uansett kva ein meiner om det, så er det eit påtrengande  behov for eit grønare og meir rettferdig Agder, og det er berre eit sterkt SV som kan sikre ei slik kursendring.

Useriøs borgarleg skolepolitikk
Når vi har store sosiale problem, så er løysinga til Høgre og dei andre borgarlege å rangere folk heilt frå dei går i barneskolen. SV si løysing er å bygge ein skole som skaper trivsel og gir tilbakemeldingar som gir retning for god læring. Dei borgarlege partia i Kristiansand vedtok etter eit benkeforslag å innføre talkarakterar i 7. klasse i strid med norsk lov og utan eit einaste sakspapir. Overraskande nok var det representantar frå KrF og Venstre som skapte fleirtal for vedtaket. Dette viser at dei borgarlege partia ikkje tar skolen på alvor, men brukar den som arena for ideologisk markering. Erna Solberg har bedt alle sine ordførarkandidatar om å prøve seg på liknande stunt, så dette er ikkje eit eingangstilfelle. Vi kan vende fleire slike dersom vi ikkje har eit sterkt SV som kan reise motstanden.

Motivasjon til læring
For SV er det sentrale å hjelpe elevar til å få ei fullført utdanning frå vidaregåande skole. Vi må skaffe nok lærlingplassar, og offentlege arbeidsgivarar må skjerpe seg og gå føre med eit godt eksempel. Det må også stillast krav om at bedrifter har lærlingar når kommunar set oppgåver ut på anbod. Men det er ikkje nok. Vi bør også legge opp til at elevar på yrkesfagleg studieretning kan komme i kontakt med sit framtidige yrke tidleg i studiet. Motivasjonen for arbeidslivet og for skolearbeidet kan også styrkst ved betre samarbeid mellom dei yrkesfaglege studieretningane og arbeidslivet. Ordningar der fagfolk frå bedrifter eller offentleg sektor kan brukast i undervisninga, samtidig som undervisningspersonalet også i teorifag, kan komme ut på ein arbeidsplass der elevane deira skal gå i lære.

Miljø
SV har fått på plass ei ordning med statlege belønningsmidlar til dei byane som satsar på kollektivtransport og reduksjon i privatbilbruken. Kristiansand og Vest-Agder har fått støtte frå denne ordninga. Det har ført til ein del positive tiltak, men det er behov for ei sterkare prioritering av kollektivtransporten om den skal bli eit reelt alternativ for alle som ønskjer å velje miljøvennleg.

SV vil også hjelpe folk til redusere straumrekningane sine, samtidig som dei bidrar til reduksjon i utslepp som skadar klimaet. Vi vil få på plass ei ordning med gratis rådgiving for energisparing i private bustader. Samtidig vil vi legge til rette for etterutdanning i energisparing for handtverkarar.

Ein solidarisk kommune
Kommunar og andre offentlege arbeidsgivarar bidrar i stor grad til at vi har mykje ufrivillig deltid. Mange blir tildelt små stillingar for at kommunar lett skal få ekstrahjelp utan å betale overtid. Dette er uverdig for den enkelte, det er uheldig for arbeidsmiljøet, og det kan gå ut over kvaliteten på dei kommunale tenestene.  SV har vedtatt ein arbeidsgivargaranti der vi lovar å arbeide for at alle som ønskjer det, skal få tilbod om heiltid når vi får makt i ein kommune. SV vil også kjempe for å unngå skandalar der kommunar set ut tenester til private firma som bryt lovar og reglar slik vi har sett mange eksempel på i det borgarleg styrte Oslo. SV vil gå mot privatisering av offentlege tenester. Der det er aktuelt å setje arbeid ut på anbod, må vi krevje at leverandøren brukar løns- og arbeidsvilkår på linje med tariffesta vilkår. På denne måte sikrar vi kvalitet på tenestetilbodet til innbyggarane.

Agder SV starta valkampen på miljøverndagen
Aust-Agder og Vest-Agder SV samla om lag 50 personar til valkampskolering i Kristiansand denne helga. Søndag var verdas miljøverndag. Derfor avbraut vi seminaret og marsjerte til Tresse der miljøvernorganisasjonane var samla for å markere støtte til meir offensiv satsing på elektrisk bil i offentleg sektor.

Alf

Uansvarleg behandling og feil medisin

Etter ein interpellasjon vedtok bystyret i Kristiansand med knapt fleirtal at det skal innførast talkarakterar i norsk, engelsk og matematikk på sjuande klassetrinn i barneskolen i Kristiansand.

Vedtaket blei gjort utan dialog med foreldre, lærarar og skoleleiinga i kommunen. Dette er eksempel på manglande respekt for dei som vil arbeide seriøst med å utvikle ein god skole i Kristiansand.

Dessutan er dette feil medisin. Det skolen treng, er ikkje meir testing og rangering. Det som trengst er fokus på motivasjon og kunnskapsformidling. Og vi treng gode nyanserte tilbakemeldingar som elevar og foreldre kan bruke til å komme vidare. Talkarakterar er ei avsporing i arbeidet for betre læring.

Utspelet er ein del av ein landsomfattande strategi regissert av Erna Solberg og hennar visjon om å utvikle ein skole md fokus på testing og nivåinndeling. Det starta i Oslo og går vidare til dei store byane med fleirtal av Høgre og FrP med KrF og V på slep i varierande grad.

Også i Kristiansand var deler av Venstre og KrF med på å skape fleirtal for dette forslaget.

Les meir på fvn.no

 Alf

Offentlege skolar

Fædrelandsvennen kommenterer på leiarplass nye tal som viser at det er ein viss auke i talet på elevar ved privatskolar. Avisa meiner dette viser at regjeringa ikkje følgjer opp målsetninga om å avgrense talet på private skolar. Då kan det vere grunn til å minne om at den borgarlege regjeringa med Kristin Clemet i spissen var i gang med ei storstilt privatisering og kommersialisering av den offentlege skolen då dei miste makta.

Så snart den raudgrøne regjeringa overtok, blei det sett ein stoppar for denne privatiseringsbølgja til kraftige protestar frå Høgre og dei kommersielle interessene. Men protestane stilna. Høgre har heilt slutta å argumentere offentleg for den privatiseringa som dei la opp til då dei hadde makta. Og det er ikkje så rart. For den storstilte ideologiske privatiseringa som den borgarlege regjeringa i Sverige har stått for, kan knapt kallast nokon suksess. Spørsmålet er kva Høgre gjer om dei skulle få makt på nytt.

Leiarskribenten meiner også at det er regjeringa si skuld at enkelte kommunar legg ned skolar som så blir vidareført i privat regi. Men når regjeringa har auka overføringane til kommunane langt meir enn tidlegare regjeringar, må vel kommunane vere med på å ta litt av ansvaret for sine prioriteringar.

Alf

Klagesongreprise

Julaftan kunne vi i Fædrelandsvennen lese intervju med Åse Michalsen som representerer Vest-Agder og FrP på stortinget. Intervjuet var fritt for refleksjonar om eigen politikk og viktige politiske spørsmål for land og region. Derimot fekk vi ein repetisjon på den no velkjente klagesongen over kva ho meiner andre ikkje får gjennomslag for. Dette er ein lite fruktbar innfallsvinkel, men sidan den ser ut til å bli ein populær reprise, fortener den kanskje ein liten kommentar.

I vallovnaden min på Sørlandssendinga lova eg å arbeide for tre ting: miljøteknologi, fleire lærarar i skolen og betre ordningar for bustadlause.  Gjennomslag for desse sakene kan alt avlesast av innhaldet i regjeringserklæringa.

Sidan eg kom i næringskomiteen har eg arbeidd spesielt med miljøteknologi. Dei som har følgt med i den offentlege debatten, vil ha merka seg at den nye næringsministeren har eit tydeleg fokus på miljøteknologi.

I slutten av januar vil regjeringspartia i næringskomiteen besøkje industrien i Vest-Agder. Det vil setje fokus på den sterke men lite kjente industrikompetansen i vår region. Det vil blant anna bli fokusert på miljøteknologi.

Eit anna eksempel er miljøteknologibedrifta Metallkraft som er i ferd med å bygge to nye fabrikkar i utlandet. Etter initiativ frå underteikna vil næringsministeren besøkje fabrikken i Kina i januar.

Elles er det ikkje berre eit spørsmål om gjennomslag, men om kva ein får gjennomslag for. Mange på Agder kan vere glade for at Michalsen og FrP ikkje fekk gjennomslag for dei dramatiske kutta i trygdeordningane som låg inne i deira alternative budsjett.

Alf