Category Archives: Næring og miljø

Kompetanse like viktig som energi

Posted on 2011-05-06 | 2 kommentarar

Dette innlegget står på trykk i Dagens Næringsliv i dag.

Fornybar energi er ein viktig ressurs for Norge og for norsk prosessindustri. Men denne ressursen blir mindre verdt dersom vi ikkje klarer å oppretthalde eit leiande teknologisk nivå. Det kan vere like viktig å hindre utflagging og forvitring av kompetanse som å sikre tilgang på kraft. Utan sterke kompetansemiljø kan vi få stagnasjon i  utvikling og innovasjon slik at vi berre blir ei energiressurs for utanlandske konsern.

Utanlandsk kapital har alltid spelt ei viktig rolle i norsk prosessindustri, og utanlandske konsern har vore med på å utvikla denne næringa her i landet. Men det er bekymringsfullt dersom det meste av kompetansen i ei nøkkelnæring kjem på utanlandske hender.  Det er dette debatten om utanlandsk kontra norsk eigarskap i industrien bør handle om.

Norsk prosessindustri har gjennomgått ei rivande utvikling dei siste tiåra, og den har langt på veg overlevd på grunn av stor omstillingsevne. Elkem i Kristiansand hadde ikkje eksistert i dag utan revolusjonerande ny teknologi. Satsing på kostnadskutt i den tradisjonelle marknaden var ikkje lenger eit alternativ. Og det finst mange liknande eksempel med ulik grad av omstilling.

Elkem forsking har ikkje berre utvikla teknologien for Elkem Solar. Fagmiljøet har hatt ei dominerande rolle i høgtemperatur  prosessutvikling nasjonalt og globalt. Det blir spennande å sjå kor tungt Bluestar vil satse på teknologiutvikling her i landet. Ikkje minst blir det spanande å sjå om det blir rom for teknologiutvikling utover etablerte forretningsområde slik det har vore tradisjon for i Elkem forsking.

Og her er vi ved kjernen i problemet. I eit land med vårt kostnadsnivå vil  prosessindustri trenge banebrytande innovasjon utanfor etablerte forretningsområde også i framtida. Spørsmålet er om dei utanlandske selskapa vil legge denne delen av si forsking i Norge. Statleg deleigarskap i nøkkelbedrifter i  strategiske bransjar kan bidra til nettopp dette.

Skal vi hindre avindustrialisering av Norge, er det viktig å ta debatten om korleis vi skal sikre kompetanse og fagmiljø som kan utvikle neste generasjons industri her i landet. Her er nasjonalt eigarskap eit viktig element. I dag er debatten fokusert på energiforsyning, og det er viktig. Men strategisk kompetanse må også vere med i debatten om vi skal unngå å bli pressa over på produkt der konkurransen primært går på pris.

Alf

2 kommentarar

Posta under Næring og miljø, Utdanning, forsking, kultur

Merkt , , , , , ,

Trur Høgre på sin eigen politikk?

Posted on 2011-04-15 | Kommenter innlegget

SV har lenge kjempa for ei sterkare satsing på kollektivtransport. Vi kan ikkje fortsette dagens utvikling med sterk trafikkvekst og store køproblem i byane. Det er skadeleg både for klima, miljø og trivsel. Næringslivet blir også ramma, og NHO har støtta kravet om å legge til rette for redusert privatbilbruk i byane.

Hittil har SV fått lite støtte i kampen for sterkare prioritering av kollektivtransporten. Men no ser det ut til at dette er i ferd med å snu. Arbeidarpartiet vedtok på sitt landsmøte å bruke meir pengar på kollektivtransport. No har også Høgre lova å satse meir på kollektivtransport i dei store byane. Tida vil vise kva dette betyr i praksis, men vi vel å tru at det inneber ein snuoperasjon som kan hindre at kollektivtransporten framleis blir nedprioritert til fordel for veg og privatbil.

Høgre legg vekt på at dei vil ha bilane bort i frå dei største byane. Dersom dei trur på sin eigen politikk, så burde Høgre i Kristiansand trekke tilbake støtta til det nye parkeringshuset under Torget.

Alf

Kommenter innlegget

Posta under kollektivtransport, Stat - region - kommune - velferd

Sunnmøre satsar på miljøteknologi

Posted on 2011-04-08 | Kommenter innlegget

Torsdag 7.  april hadde eg gleda av å innleie på eit seminar på Runde miljøsenter i regi av Møre og Romsdal SV, Sande SV og Herøy SV. Det var variert deltaking frå Rolls-Royce via ulike miljøbedrifter til gründerar i startfasen.

Eg informerte om næringspolitikken til SV som legg vekt på å utvikle eit berekraftig næringsliv med perspektiv utover oljealderen. Derfor er det viktig å satse på miljøteknologi før det er for seint. Eg orienterte også om dei ordningane SV og regjeringa alt ha fått på plass for å fremme grøn industri.

Debatten etter foredraget viste stor interesse for SV sine næringspolitiske perspektiv. Det kom mange gode innspel som vi kan bruke i det vidare arbeidet med å utvikle regjeringa sin politikk på dette området.

Mange var også interessert i å diskutere dei støtteordningane vi har for miljøteknologi og innovasjon. Dei små bedriftene og gründerane var opptatt av at dei måtte vere lett tilgjengelege. Mange peika også på at dei teknologiske forskingsmiljøa er for lite ute i felten for å diskutere med dei som har praktisk erfaring med å utvikle ny teknologi.

Dei planlagde bedriftsbesøka gjekk i vasken på grunn av forseinka fly som lande på Sandane i staden for på Hovden. Men det blei like vel ein lærerik dag.

Kommenter innlegget

Posta under Næring og miljø

Miljø, samfunnsansvar og nye bedrifter

Posted on 2011-04-03 | Kommenter innlegget

Sist fredag la regjeringa fram ei stortingsmelding om statleg eigarskap. Den nye eigarskapsmeldinga krev at selskap der staten er eigar skal vere leiande i sin bransje på lågutslepp og på klimareduserande teknologi. Det vil bli krevjande for styrerepresentantane å følgje opp dette. Men ei slik offensiv satsing er heilt nødvendig dersom selskapa skal overleve  og bidra til ei berekraftig samfunnsutvikling. Eit styre og eit leiarskap som ikkje er i stand til å ta denne utfordringa, gjer ikkje jobben sin.

Den nye stortingsmeldinga har også fokus på det samfunnsansvaret internasjonale selskap står overfor. Det blir stilt store forventningar til selskap der staten er eigar når det gjeld arbeidstakarrettar og menneskerettar. Dei skal legge FNs Global Compact og ILOs kjernekonvensjonar til grunn for arbeidet. Det blir også forventa at selskapa skal vere førande når det gjeld openheit om pengestraumar og skatt, noko som er viktig for at utviklingsland skal få sin rettmessige del av naturressursar og verdiskaping.

Den førre eigarskapsmeldinga la opp til moderate leiarlønningar ved å fjerne opsjonar og setje tak på andre ytingar. Men riksrevisjonen har dokumentert at styra ikkje har følgt opp dette.  Denne meldinga set tak på sluttpakkar og pensjonsordningar. Men først og fremst legg dei eit større ansvar på styrerepresentantane for å følgje opp utviklinga i leiarlønningar.

Med den nye stortingsmeldinga legg opp til eit meir aktivt statleg eigarskap. Den førre eigarskapsmeldinga hadde også mange føringar for bedrifter der staten er eigar, men dei blei ikkje alltid tatt like alvorleg av styra. Den nye meldinga legg eit tydelegare ansvar på styrerepresentantane. Men det viktigaste er kanskje at selskapa no blir pålagt å rapportere på viktige indikatorar når det gjeld miljø og samfunnsansvar. Kombinert med næringsministeren sin uttalte vilje til å skifte ut styrerepresentantar som ikkje følgjer opp forventningane frå eigaren, kan dette gi oss det aktive eigarskapet som fagrørsla og SV har etterlyst.

Eit aktivt og framtidsretta eigarskap, kan ikkje berre fokusere på etablerte bransjar og etablerte bedrifter. Mangel på risikovillig kapital hemmar utviklinga av eit framtidsretta næringsliv i Noreg. SV kravde på sitt landsmøte eit heilskapleg verkemiddelapparat frå inkubator, via såkornkapital til venturekapital og langsiktig eigarskap. Den nye stortingsmeldinga om statleg eigarskap følgjer opp dette ved å satse på såkornkapital, styrking av investeringsselskapet Investinor og statleg direkte eigarskap.

Men denne meldinga har regjeringa lagt grunnlaget for eit meir aktivt og framtidsretta statleg eigarskap. Men det må følgjast opp gjennom aktiv styredialog og val av styrerepresentantar som er opptatt av å realisere intensjonane til eigaren.

Les meir her.

Alf

Kommenter innlegget

Posta under Demokrati og folkestyre, Fagleg politikk, Næring og miljø

Merkt , , , ,

Kristin viktigare enn Trond

Posted on 2011-03-26 | Kommenter innlegget

Det næringspolitiske fokuset på SV sitt landsmøtet fanga interesse i media. Her er nokre eksempel:

Kristin viktigare enn Trond.

Vi må satse på risikokapital til gründerbedrifter.

Kommenter innlegget

Posta under Demokrati og folkestyre, Næring og miljø

Innovasjon og grønt næringsliv

Posted on 2011-03-24 | 1 kommentar

Næringspolitikk vil være et sentralt tema på SV sitt landsmøte i helga. Fleire stortingsrepresentantar har lagt fram eit forslag som de finn på landsmøtesidene til SV.

Miljøteknologi og grøn industri er ei vekstnæring, og det er viktig at Noreg posisjonerer på dette området før det er for seint. Skal vi ha ein robust næringsliv når oljealderen går mot slutten om nokre tiår, må vi satse no. Miljøteknologi kan bli ei ny eksportnæring slik utstyr til olje- og gassnæringa er i dag.

Vi har fått på plass fleire tiltak som investeringsprogram i Statkraft, grøne sertifikat og eit nytt program for støtte til miljøteknologi.  Om kort tid vil regjeringa legge fram ein ny strategi for denne satsinga.

Fråsegna peikar også på behovet for risikokapital for nyetableringar generelt, ikkje berre innan miljøteknologi. Vi må satse på inkubatorprogram, såkornkapital og statlige investeringar blant anna gjennom INVESTINOR.

Vi foreslår også å etablere eit fond for å redusere klimautsleppa i Noreg og samtidig utvikle teknologi som kan bli produkt for den internasjonale marknaden. Midlar til eit slikt fond kan vi blant anna få frå auka skatt på CO2 på norsk sokkel.

Miljøteknologi er ikkje berre storindustri. Satsing på energiøkonomisering i bygg er eksempel på at denne satsinga kan skape arbeidsplassar i små og mellomstore firma kring om i heile landet.

Vi tar gjerne i mot innspel til det vidare arbeidet med innovasjon og grønt næringsliv.

Éin kommentar

Posta under Næring og miljø

Optimisme i industrien, men Skumsvoll klagar

Posted on 2011-02-06 | 3 kommentarar

Henning Skumsvoll frå FrP går med jamne mellomrom til angrep på den raudgrøne regjeringa sin industripolitikk. Eg tviler ikkje på at Skumsvoll vil industrien vel. Men han har hamna i feil parti dersom han ønskjer ein langsiktig og berekraftig industripolitikk.

For kort tid sidan presenterte bransjeorganisasjonen Norsk Industri gode utsikter for industrien her i landet. Leiaren, Stein Lier-Hanssen, kunne fortelje at det er optimisme i industribedriftene, og at mange har planer om å tilsetje folk. Dette står i skarp kontrast til utviklinga i det hovudsakleg borgarleg styrte Europa der det for tida er pessimisme i industrien.

Det viktigaste rammevilkåret for eksportindustrien er ein ordna økonomi med stabil valuta. Regjeringa fekk Noreg gjennom finanskrisa som var skapt av den ukontrollerte marknadsliberalismen som FrP står for. Den raudgrøne regjeringa har vore garantist for orden i økonomien . FrP med sine overbod og skattelette til dei rike vil komme til å rive ned den norske samfunnsmodellen som har sikra stabil økonomi og trygge arbeidsplassar.

For eit år sidan blei deler av norsk industri ramma av etterdønningane etter finanskrisa. Regjeringa var raskt ute med ein hjelpepakke som blant anna var viktig for den maritime industrien på Sørlandet. Eit av tiltaka var utvida rammer for Garantiinstituttet for eksportkreditt, noko som var til stor hjelp for mange bedrifter på Agder som er så sterkt eksportorientert.

Prosessindustrien er ein viktig del av næringslivet, ikkje minst på Sørlandet. Blant anna på grunn av strenge miljøkrav  har denne industrien blitt teknologisk leiande og ligg i fremste rekke når det gjeld energieffektivitet og miljø. Regjeringa har gjennom støtteordningar for miljøteknologi lagt til rette for at denne utviklinga kan fortsette, slik vi ser eksempel på med støtta til ny aluminiumsprosess på Lista aluminiumsverk.

Regjeringa har etablert eit industrikraftregime med garantiordningar for langsiktige kontraktar. Like før jul blei det inngått langsiktige kraftkontraktar mellom Statkraft og store prosessbedrifter ved hjelp av denne ordninga. Prosessindustrien har også fått gratiskvotar for CO2 frå prosessen og slepp å betale avgift til dei grøne sertifikata som skal skaffe inntekt til å utvikle miljøvennleg energi. Dette er tiltak for å styrke konkurranseevna til bedrifter som ligg langt framme på miljø.

Sist haust var Skumsvoll ute med kritikk av regjeringa for manglande satsing på havvindmøller, men vi såg lite til havvindmøller då FrP la fram sitt alternative statsbudsjett. Regjeringa presenterte derimot ei storsatsing på fornybar energi. Statkraft fekk sist haust utvida sin eigenkapital slik at bedrifta kan realisere eit investeringsprogram på over 80 milliardar kroner. Kapitalutvidinga blei kombinert med ei strategiendring som inneber at heile investeringsprogrammet skal gå til fornybar energi, og ikkje noko til gasskraft. Denne fornybarsatsinga har blant anna ført til at ein del sørlandsbedrifter no viser interesse for marknaden for havvindmøller på Doggerbank.

Det siste utspelet er eit angrep på regjeringa fordi den ikkje bygger fleire gasskraftverk utan CO2-rensing. No står FrP utanfor klimaforliket der det er ambisiøse mål for CO2-reduksjon her i landet. Men alle aktuelle regjeringspartnarar har slutta seg til forliket. Det skal bli interessant å sjå korleis ei slik eventuell regjering vil få CO2-rekneskapen til å gå i hop når den skal ta ansvar for heilskapen og ikkje berre enkeltutspel.

Alf

3 kommentarar

Posta under Næring og miljø

Merkt , , ,

OLF ein trussel mot næringa

Posted on 2011-01-30 | 2 kommentarar

Oljeindustriens landsforbund, OLF, driv ei omfattande kampanje for å opne dei sårbare områda utanfor Lofoten, Vesterålen og Senja for oljeboring. Men i staden for å ta ein real debatt for og imot oljeboring, prøver dei å skape forvirring om kunnskapsgrunnlaget for denne avgjerda.

Det oppdaterte faglige grunnlaget for framtidig forvaltning av havområda utanfor Lofoten, Vesterålen og Senja blei lagt fram våren 2010. SV har vore ein pådrivar for å få fram eit så omfattande kunnskapsgrunnlag som mogeleg. Vi har over tusen sider med utgreiingar om konsekvensar av oljeutslepp, om dei sårbare økosystema i desse områda og om dei verdifulle fiskestammane som har sine gyteområde der. Sysselsettingseffekten er også omfatta med stor interesse. Dei optimistiske overslaga som mange opererte med i starten, er kraftig redusert, blant anna fordi overslaget over tilgjengelege oljeressursar er redusert.

Vi har meir enn nok informasjon til å behandle denne saka. Men OLF ønskjer ikkje ein debatt om oljeboring. Dei prøver å bagatellisere det omfattande kunnskapsgrunnlaget vi alt har samla inn og etterlyser ei sokalla konsekvensutgreiing. Det OLF kallar konsekvensutgreiing, er ei utgreiing med basis i §3-1 i petroleumslova, og det er ein prosess med sikte på å starte utvinning. Formålet med dette kravet er å unngå ein debatt om realitetane i saka og komme eit skritt nærare oljeutvinning. OLF prøvde også nyleg å underslå resultata av ei spørjeundersøking der det kom fram at det er fleirtal mot oljeutvinning. Først då Dagbladet pressa på, kom tala på bordet.

Noreg har ei høgteknologisk olje- og gassnæring som har ein sentral posisjon på verdsmarknaden, og som har ein dominerande posisjon i norsk økonomi. Om ein del tiår vil ressursgrunnlaget ebbe ut. Oljeutvinning i dei sårbare områda utanfor Lofoten og Vesterålen vil forlenge det norske oljeeventyret med om lag eitt år. Det er langt meir å hente på å auke utvinningsgraden i eksisterande felt. Dessutan er det viktig at næringa gradvis får fleire bein å stå på for eksempel innan miljøteknologi slik vi har sett teikn til i det siste.

OLF si voldsame kampanje for å legge press på sårbare område og varige naturressursar kan gå ut over omdømmet til oljeindustrien og bli til skade for næringa. Det er freistande å minne om situasjonen i prosessindustrien for 30 år sidan. Då blei det stilt nye krevjande miljøkrav til denne næringa. Sentrale aktørar i bransjen meinte krava ville knekke bedriftene. Men i ettertid ser vi at pålegga betra innovasjonsevna og konkurransekrafta og var med på å styrke bransjen. Det er ikkje alltid bransjen sjølv er den beste til å vurdere kva miljøomsyn ein må ta. Det bør kanskje OLF også innsjå.

Alf

2 kommentarar

Posta under Næring og miljø

Merkt , , , , , , ,

Elkemsaka – staten må sikre norsk nøkkelindustri

Posted on 2011-01-11 | 3 kommentarar

På denne bloggen har eg fleire gonger åtvara mot det som no skjer med Elkem. Eg har også foreslått at staten bør gå inn på eigarsida for å unngå nettopp dette. Elkem er ei framtidsretta bedrift som har skapt ei rekke industrielle innovasjonar. Ein av desse nyvinningane blei til Elkem Solar som produserer høgreint silisium til solseller.

Frå før er mange bedrifter i metall- og materialindustrien på utanlandske hender. Med dette salet vil ein stor del av norsk materialindustri bli styrt frå utlandet. Utanlandsk  eigarar kan vere langsiktige industrielle eigarar. Men det er uhelding og bekymringsfullt når ein så stor del av ein svært tradisjonsrik bransje blir dominert av utanlandske eigarar.

Denne saka viser at staten er altfor lite offensiv i forhold til å sikre og utvikle norsk industri. Det er på tide å krevje at regjeringa legg fram eit forslag om å utvikle ein strategi og gode ordningar for å gå inn på eigarsida i strategisk viktig og framtidsretta bedrifter. Dette kan gjerast gjennom eit fond eller på andre måtar. Men det er viktig at staten kan gå inn med så stor eigardel at det gir innflytelse i selskapet.

Kva meiner du?

Oppdateringar 12. januar

Etter at ei skreiv dette innlegget, har eg fått tilsendt lenke til innlegg om det same.
Frå Industri og Energi: http://www.industrienergi.no/modules/m02/article.aspx?ArtId=21276#ScrollAnchor
Frå LO i Trondheim:
http://www.facebook.com/notes/lo-i-trondheim/elkem-minister-uten-verktoy/146110872109431

Alf

3 kommentarar

Posta under Demokrati og folkestyre, Næring og miljø, Stat - region - kommune - velferd

Merkt , , , , ,

Når fakta prellar av

Posted on 2010-10-16 | 1 kommentar

For ei tid sidan gjekk Peter Gitmark (H) ut i Fædrelandsvennen med påstanden om at Kristiansand kommune får  for lite kollektivmidlar fordi byen ikkje har storbystatus. Eg tilbakeviste påstanden i eit innlegg i avisa og dokumenterte at Kristiansandsregionen ligg på topp når det gjeld belønningsmidlar til kollektivtransport.

Sist onsdag gjekk Gitmark til mi store overrasking ut med den same påstanden på nytt. Fakta bit tydeleg vis ikkje på Høgre når dei ser ein sjanse til å skaffe seg medieoppslag ved å snakke negativt om kav regionen har fått til.

Denne gangen gjekk Gitmark i tillegg til eit breitt angrep på den manglande storbystatusen. Eg fant derfor fram referatet frå behandlinga i Stortinget. Der stemte Gitmark og Høgre for at Kristiansand ikkje skulle få storbystatus. Høgre skreiv faktisk ein merknad der dei eksplisitt støtta nettopp dette punktet. Men det ”gløymde” Gitmark å fortelje lesarane, for å gi inntrykk av at det var opposisjonen mot regjeringa i denne saka. Eg måtte på nytt setje meg til PC-en for å få fram fakta for lesarane.

På tross av denne dokumentasjonen gjekk Gitmark dagen etter på nytt ut mot manglande storbystatus utan å informere om kva Høgre stemte. Gitmark er alltid på hogget og klagar over at representantar for regjeringspartia har for lite gjennomslag. Men i denne saka burde han kanskje ta inn over seg at også han har ein jobb å gjere i eige parti før han klagar på andre.

Gitmark lever tydelegvis etter regelen om at det er lettare å angripe enn å ta ansvar.

Alf

Éin kommentar

Posta under kollektivtransport, Stat - region - kommune - velferd

Merkt , , ,