Category Archives: Fagleg politikk

Vi treng ein heilskapleg industripolitikk

hordaland1-e1530033608470.jpg
Før sa vi at det vi treng for å drive eit aluminiumsverk er straum, straum, straum og ei hamn. Straum er framleis viktig, men vi treng også kompetanse, samarbeid og dyktige operatørar. Det sa presidenten i Alcoa, Timothy Reyes, då han var i Oslo nyleg i følgje Fædrelandsvennen. Dette er ikkje noko revolusjonerande nytt. Men det er ei påminning om at industripolitikk er meir enn konkurransedyktige kraftpriser. Skal vi vidareutvikle norsk industri og skape fleire industriarbeidsplasser, må vi også ha ein industripolitikk for teknologi, miljø og eigarskap.

Vi som har levd nokre år, hugsar kampen mot miljøskadelege utslepp frå industrien for nokre tiår sidan. Miljørørsla og den politiske venstresida fronta miljøkampen, og utsleppskrava blei gradvis stramma inn. Det mangla ikkje på protestar og trugsmål om utflagging og konkurs. Men etter kvart tok industrien utfordringa. Med ulike støtteordningar til hjelp blei idet utvikla ny teknologi som reduserte utsleppa, og som samtidig gav mange andre fordelar, blant anna redusert energiforbruk og betre produktkvalitet. Den offensive miljøsatsinga på eit tidleg tidspunkt gav oss eit teknologisk forsprang som la grunnlaget for den sterke posisjonen industrien har i dag. 

No er det klimakrav som står på dagsorden. Men her har ein valt å satse på eit kvotesystem som ikkje fremmar teknologiutvikling på same måten som miljøkrava på åttitalet. Det grunnleggjande prinsippet for det europeiske kvotesystemet, EU ETS, er å redusere utsleppa der det kostar minst. Det fremmar bruk av kjent teknologi i heile kvoteområdet framfor å utvikle ny teknologi. Eit slikt system motiverer ikkje dei som ligg i teknologifronten, til langsiktig teknologiutvikling, og norsk industri kan misse sin leiande teknologiske posisjon. Då industrien fekk konkrete utsleppskrav på åttitalet, var teknologiutvikling den naturlege løysinga, men i kvotesystemet kan ein i staden kjøpe seg tid. Dessutan høyrer vi stadig oftare argumentet om at ny teknologi er bortkasta, fordi dei ledige kvotane kan  gi auka utslepp andre stader. 

Når kvotesystemet ikkje fremmar teknologiutvikling like effektivt som tidlegare miljøreguleringar, korleis skal vi då sikre at norsk industri er i teknologifronten? Og korleis skal vi bidra til at industrien bevegar seg oppover i verdikjeda og skaper større verdiar og fleire arbeidsplassar? Omlegging til meir industrifokus i ENOVA og etablering av samarbeidsforumet Prosess 21 er skritt i riktig retning. Men er det nok til å få industrien til å satse langsiktig på teknologiutvikling framfor kortsiktig utbytte? Prosessindustrien har utarbeidd eit veikart der visjonen er å nå nullutslepp i 2050. Kanskje burde staten ta bransjen på ordet og inngå ein forpliktande avtale der rammevilkår og støtte til teknologiutvikling  er kopla direkte opp i mot klare delresultat på vegen mot nullutslepp. 

I motsetning til det høgresida hevdar, så har vi mange eksempel på at statleg engasjement har skapt teknologiutvikling og næringsutvikling. Elkem begynte å forske på solceller med midlar frå eit oljeselskap som måtte investere i aktivitet på land for å få konsesjon for oljeleiting på norsk sokkel. Eit anna eksempel er utviklinga av vår verdsleiande oljeleverandørindustri. Den er resultat av ein bevisst politikk for å bruke ressursgrunnlaget til å bygge opp norsk industri. Venstresida må lære av historia og gjenreise den aktive næringspolitikken.

Det er lite diskusjon om utanlandsk eigarskap i norsk industri for tida, sjølv om det får stadig større omfang. Grunnen kan vere at dei utanlandske eigarane ofte har vist seg å vere langsiktige industrielle eigarar. Det kinesiske Bluestar tok for eksempel Elkem Silicon gjennom krisa etter at Stein Erik Hagen og Orkla hadde kasta korta. Men vi har også sett eksempel på at utanlandske eigarar trekkjer arbeidsplassane tilbake til heimlandet når det røyner på. Heile utviklingsavdelinga til Ericsson i Grimstad blei lagt ned då IT-bobla sprakk ved tusenårsskiftet. 

Sjølv om utanlandske eigarar ofte har vist seg som gode industrielle eigarar for dagens industri, så bør vi stille spørsmål om kva som skjer med den langsiktige nyskapande teknologiutviklinga. Det er ikkje urimeleg å gå ut i frå at den blir lagt nær hovudkontoret og toppleiinga i konsernet. Alle bransjar  bør derfor ha eit element av norsk eigarskap for å sikre at vi har kontakt med teknologifronten. Når norske kapitalistar viser lite interesse for langsiktig industrielt eigarskap, bør vi diskutere korleis vi kan bruke statleg eigarskap for å sikre langsiktig teknologiutvikling i strategisk viktige bransjar.

Industrien står overfor store utfordringar og store omveltingar i tida framover. Det er på tide at venstresida løfter debatten om korleis vi skal klare å halde fram som ein leiande industrinasjon. Ressursgrunnlaget er viktig, og der har venstresida tradisjonelt hatt eit sterkt engasjement. Det same gjeld verdien av å ta vare på den norske arbeidslivsmodellen. Men vi må tenkje breiare. Vi må utvikle ein industristrategi som også omfattar:

  • ein teknologistrategi som kan kompensere for at kvotesystemet er lite teknologifremmande 
  • forpliktande (bransjevise) avtaler om handlingsplanar for nullutslepp
  • ein aktiv statleg eigarskapspolitikk som kan vere med på å løfte fram neste generasjons industri

Alf Holmelid

Innlegget står på trykk i Klassekampen i dag.

Gratulere med dagen

alf-birkelandEg hadde gleda av å få halde 1. mai-tale i Birkeland i dag. Her er manuskriptet som berre delvis er i samsvar med det eg sa:

Første mai er ein dag der vi skal glede oss over det fagbevegelsen og arbeidarbevegelsen har oppnådd – men først og fremst er det ein dag der vi skal samle krefter til nye kampar for eit rettferdig og solidarisk samfunn.

Fagbevegelsen og arbeidarbevegelsen har stått i front i kampen for mindre forskjellar og eit ordna arbeidsliv. Det er ikkje tilfeldig at desse verdiane står sterkast i dei landa som har ei sterk fagrørsle.

Fagbevegelsen har kjempa fram eit meir rettferdig samfunn der folk  slepp å stå med lua i handa. Det er lett å gløyme at det berre eit par generasjonar sidan Menstadslaget som førte til at vi fekk Hovudavtalen for arbeidslivet. Det er lett å gløyme at det vi har oppnådd, har kosta slit og kamp – og det er farleg å ta resultata for gitt.

No er høgrekreftene på frammarsj, og dei gjer sitt beste for å rive ned det solidariske samfunnet som arbeidarbevegelsen har kjempa fram. Forskjellane i samfunnet aukar, og sosial dumping og bemanningsbyrå er i ferd med å øydelegge det ordna arbeidslivet. Men vi gir oss ikkje utan kamp.

Lausarbeidarsamfunnet
Fast arbeid har vore grunnsteinen i norsk arbeidsliv. Men no ser vi at innleige av arbeidskraft er i ferd med å bli det normale i mange bransjar. I byggebransjen er snart alle arbeidarane innleigde. Ei kartlegging på ein del byggeplassar viste at 40% av arbeidstakarane var innleigde, og 85% av innleigeforholda  var ulovlege

Vi er i ferd med å få eit lausarbeidarsamfunn utan tryggheit for arbeid og inntekt. Denne utviklinga er også ein trussel mot kvaliteten på arbeidet. Vi treng ikkje gå lenger enn til skandalen med reinseanlegget på Odderøya i Kristiansand for å finne eksempel på kva innleige fører til.

Politikarane snakkar med store ord om at vi treng fleire fagarbeidarar. Men kva er det vi tilbyr dei unge som vil gå den vegen? Det er stor mangel på læreplassar, og det er nesten berre bemanningsbyrå som lyser ut stillingar for fagarbeidarar.

Det raudgrøne byrådet i Oslo har gått til kamp for eit seriøst arbeidsliv. Dei har innført strenge reglar for offentleg innkjøp. 50% av arbeidet skal utførast av fagarbeidarar med fagbrev, og 10% skal vere utført av lærlingar. Det skal i all hovudsak brukast fast tilsette, alle innleigde arbeidarar skal garanterast tariffløn, og all bruk av bemanningsbyrå skal godkjennast skriftleg. Oslomodellen stiller også krav om at det maksimalt kan vere ein underleverandør.
Det er på tide at kommunane i Agder følgjer opp og innfører Oslo-modellen.

Fattigdom
Nyleg kom det statestikk som viser at det stadig blir fleire fattige barn her i landet. Vi er no oppe i 11%. I Agder er det over 6.500 barn som lever i fattige familiar. Det kan vi ikkje leve med.

Auka barnetrygd er eit effektivt tiltak mot denne utviklinga. Barnetrygda har vore uendra i meir enn 20 år. Fagfolk har rekna ut at vi kan løfta 18.000 barn ut av fattigdom om vi kompenserer for prisstiginga. No er det på tide å gjere noko med dette. Vi kan ikkje ta frå barna for å gi skattelette til dei rike.

Men det verste er at dei som treng det mest – dei som motar sosialhjelp, i praksis ikkje får barnetrygd. Barnetrygda blir rekna som inntekt og fører til at sosialstønaden blir redusert tilsvarande. Dei einaste foreldre som ikkje får barnetrygd her i landet, er dei som får sosialhjelp. Ein del kommunar har endra på dette og lar sosialhjelpsmottakarar behalde barnetrygda. Men ingen av kommunane i Agder har innført denne praksisen. Det er fullstendig uakseptabelt og bør endrast.

Internasjonal solidaritet
Forskjellane aukar her i landet. Den blå regjeringa har gitt dei rike hundre gonger så stor skattelette som dei med moderate inntekter.

Men dei globale forskjellane er langt verre. Dei 85 rikaste personane i verda eig like mykje som den fattigaste halvdelen av verdas befolkning. Vi er inne i ei global ulikheitskrise der stadig færre eig stadig meir og får stadig større makt. Dette er ei skremmande utvikling som det er viktig å minne oss om på arbeidarane sin internasjonale kampdag.

Denne utviklinga har vi snakka om så lenge som eg har drive med politikk, og det har blitt nokre år. Men pengestraumane går framleis gal veg – frå dei fattige til dei rike landa. Multinasjonale konsern tappar afrikanske land for langt større verdiar enn det desse landa får tilbake i form av skatt og utviklingshjelp.

Dette er ikkje berre eit fordelingsspørsmål. Det er også eit spørsmål om makt og demokrati. Dei internasjonale kapitalkreftene får stadig større makt og betaler stadig mindre i skatt. Vi må stå opp mot denne utviklinga ved å kjempe skulder ved skulder med fagrørsla i andre land.

Den globale klimakrisa rammar også svært urettferdig. Det er dei rike landa som har skapt klimakrisa med sitt forbruk av fossil energi. Men det er dei fattige landa som blir hardast ramma. Dei ligg gjerne i dei områda som er mest utsett for ekstremver og høgare havnivå, og dei har minst ressursar til å førebygge problema.

Klimakampen er derfor ein solidaritetskamp – solidaritet med fattige land og med framtidige generasjonar. Det er gledeleg at fagrørsla i stadig større grad engasjerer seg i denne kampen og går i front for klimavenlege løysingar.

Mange er redd for at krav om klimatiltak kan true arbeidsplassar og føre til at bedrifter går konkurs. Men det viser seg at det er det motsette som skjer. Framtidsretta bedrifter som satsar på klimatiltak, har spart pengar og fått nye marknader for sine produkt. Glassfiberen (3B fiberglass) her i Birkeland er eit godt eksempel.

Landbruk
No er landbruksforhandlingane i gang. Då eg var i næringskomiteen på Stortinget var tida mellom 1. og 17. mai dominert av landbruksforhandlingane. I år kan forhandlingane bli vanskelege. Budsjettnemnda for jordbruket har lagt fram tal som viser at bøndene kan få ein nedgang i inntektene på 14.500 kroner pr årsverk frå 2016 til 2018. Vi treng eit godt jordbruksoppgjer for å unngå at avstanden til andre grupper aukar.

Eg hadde også gleda av å vere med på å skrive den raud-grøne landbruksmeldinga Velkommen til bords. Der blei Agder for første gang omtalt som ein eigen region med spesielle utfordringar, og ikkje berre som ein overgang mellom Austlandet og Jæren.

Landbruk i heile landet og bevaring av dyrka mark er sentrale målsettingar i norsk landbrukspolitikk. Skal vi klare å oppfylle desse måla, må vi ta vare på dei små og mellomstore bruka og på deltidsbonden. Vi har ikkje ein topografi som gjer det naturleg med store bruk over alt.

Men dagens regjering tar ikkje omsyn til korleis terrenget ser ut . Dei satsar einsidig på dei store bruka – og på auka produksjon basert på importert for. Det er feil medisin. Vi treng ein politikk for både små og store bruk – og ein politikk som legg til rette for å bruke norske ressursar. Det må bli lønsamt å bruke grovfor og beite, og vi må stimulere til å halde jordbruksarealet i god hevd.

Landbruket gir oss mat på bordet, men det gir oss så mykje meir. Det gir oss opplevingar, livskvalitet og identitet. Kampen for eit godt landbruksoppgjer er ein del av den solidariske kampen for å bygge eit godt samfunn med små forskjellar.

Sluttappell
På område etter område angrip dagens regjeringa den norske modellen med moderate forskjellar, fellesskap og stor tillit mellom folk. Dei gir skattelette til dei rike og kuttar i velferd for dei som har minst. Dei riv ned det rammeverket som skal sikre eit ordna arbeidsliv med tryggleik for arbeid og inntekt. Resultatet blir eit kaldare og meir konfliktfylt samfunn.
Men vi sit ikkje stille og lar det skje. I dag samlar vi krefter til forsterka kamp for solidaritet og fellesskap.

 

 

 

 

 

Stopp lausarbeidarsamfunnet

Det er snart 1. mai der vi skal feire dei resultata som fagrørsla og arbeidarrørsla har oppnådd. Eit ordna arbeidsliv og små forskjellar mellom folk har stått sentralt i den faglege kampen. Det er ikkje tilfeldig at desse verdiane står sterkast i dei landa der vi har ei sterk fagrørsle. Men no er liberalisering av lovverket og sosial dumping i ferd med å rasere det ordna arbeidslivet også her i landet.

Fast arbeid har vore grunnsteinen i norsk arbeidsliv. Men no ser vi at innleige av arbeidskraft er i ferd med å bli det normale i mange bransjar. I byggebransjen er snart alle arbeidarane på byggeplassen innleigde. Ei kartlegging i regi av Fellesforbundet på ein del byggeplassar viste at 40% av 3000 arbeidstakarar var innleigde, og 85% av innleigeforholda  var ulovlege. Førebels er det verst i Oslo-området, men det forplantar seg utover til heile landet. Vi er i ferd med å få tilbake eit lausarbeidarregime som bli nedkjempa for eit par generasjonar sidan.

Lausarbeidarsamfunnet er også eit trugsmål mot kvalitet og fagleg utvikling. Vi treng ikkje gå lenger enn til skandalen med reinseanlegget på Odderøya i Kristiansand for å finne eksempel på kva innleige fører til. Politikarane snakkar med store ord om at vi treng fleire fagarbeidarar. Men kva er det vi tilbyr dei? Det er stor mangel på læreplassar, og det er nesten berre bemanningsbyrå som lyser ut stillingar som fagarbeidarar.

Byrådet i Oslo har gått til kamp for eit seriøst arbeidsliv. Dei har innført strenge reglar for offentleg innkjøp, den såkalla Oslomodellen. 50% av arbeidet skal utførast av fagarbeidarar med fagbrev, og 10% av arbeidstimane skal utførast av lærlingar. Det skal i all hovudsak brukast fast tilsette, alle innleigde arbeidarar skal garanterast tariffløn, og all bruk av bemanningsbyrå skal godkjennast skriftleg. Oslomodellen stiller også krav om at det maksimalt kan vere ein underleverandør. Vi har mange skrekkeksempel på kor lett det er å miste kontrollen med underleverandørar i fleire ledd.

SV fremma nyleg ein interpellasjon i bystyret i Kristiansand der ordførar Harald Furre blei utfordra til å vurdere å innføre Oslomodellen i kommunen. Forslaget fekk diverre ikkje støtte frå Furre og resten av det blåblå fleirtalet i første omgang. Men vi kan ikkje slå oss til ro med det, dersom vi skal hindre at det utviklar seg eit useriøst og til dels kriminelt arbeidsliv. SV vil jobb vidare for å få gjennomslag for Oslomodellen både i Kristiansand og andre kommunar i Agder. Vi oppmodar derfor alle til å bruke 1. mai til å markere kampen mot bemanningsbyrå og sosial dumping.

Alf

Usynleggjering av fagrørsla på Agder

faner.jpgDå Agder Høgre nyleg vedtok å arbeide for å innføre karensdagar, kontakta Fædrelandsvennen regiondirektør i NHO, Siri Mathiesen, for ein kommentar. Agnes Nordgaard som er distriktssekretær for LO i Agder, og som representerer dei vedtaket vil ramme, blei ikkje kontakta. Det same skjedde då Fædrelandsvennen skulle ha kommentarar til utsiktene for arbeidslivet ved årsskiftet.

Desse to sakene er ikkje særtilfelle. Då eg gjekk litt nærare inn i problematikken, blei eg svært overraska over det eg fant. Søkjer du på Siri Mathiesen på nettsidene til Fædrelandsvennen, får du 209 treff. Søkjer du på Agnes Nordgaard får du to. Neglisjeringa av LO og arbeidstakarsida er nærmast total sett i høve til den interessa avisa syner arbeidsgivarsida – også i saker som gjeld arbeidslivet.

Vi såg det same då Fædrelandsvennen i samarbeid med høgreordførar Harald Furre presenterte 19 kvinner som bør heiast fram til nasjonale verv. Alle var topp kompetente, men ingen av dei hadde bakgrunn frå arbeid i fagrørsla. Kanskje ikkje så rart når vi ser kor vanskeleg det er for representantar for fagrørsla å komme til orde.

Neglisjeringa av fagrørsla er ikkje avgrensa til media. Vi ser det same når komitear og arbeidsgrupper blir etablert. Kristiansand kommune har no tatt initiativ til ein Næringsforsight for Agder – ei vurdering av næringsutviklinga i regionen. Kva hadde vore meir naturleg enn å ha med fagrørsla i dette arbeidet, men nei. Har er det berre  næringsforeiningar som er representert i tillegg til offentlege organ og konsulentar.

Fagrørsla er eit sentralt element i den norske/skandinaviske modellen med moderate forskjellar og lågt konfliktnivå. Det er denne modellen som gjer at vi har høg arbeidsproduktivitet her i landet.  Å kaste vrak på den kompetansen og dei erfaringane som fagrørsla representerer, er lite framtidsretta.

Men ikkje nok med det. Vi ser no at land med svak fagrørsle slit med aukande forskjellar, aukande fattigdom og sterk misnøye med den økonomiske og politiske eliten. Det er mange som etter kvart ser på denne utviklinga som eit gryande trugsmål mot eit levande demokrati.

Er det ikkje snart på tide at media og makteliten på Sørlandet får opp augo for fagrørsla?

Sterkare allianse fagbevegelse – miljøbevegelse

Havvindmolle-og-Heikki_c3Denne kronikken står på trykk i Klassekampen i dag.

Fagbevegelsen har den medlemsmassen som miljøbevegelsen manglar, og miljøbevegelsen har perspektiv som fagbevegelsen treng. Skal vi få fart på klimapolitikken her i landet, treng vi ein sterk allianse mellom fagbevegelsen og miljøbevegelsen. Miljøpolitikken må ha brei folkeleg forankring dersom den skal få gjennomslag, og fordelingspolitikken må ha eit klimaperspektiv for å vere truverdig i våre dagar. Fagbevegelsen og miljøbevegelsen er gjensidig avhengig av kvarandre for å nå sine mål.

Norske miljøorganisasjonar har hatt gjennomslag i media, men medlemsmassen er liten. I Sverige har miljøorganisasjonane ti gonger så mange medlemmar som i Noreg. Den norske miljødebatten har blitt ein ekspertdebatt. Folk flest følgjer debatten i media. Dei er i liten grad aktive deltakarar i arbeidet med å utvikle ein konkret klimapolitikk. Vi har fått ei framandgjering som stengjer for folkeleg engasjement og politisk press nedanifrå slik vi har hatt i den faglege kampen. Fagbevegelsen hadde aldri fått gjennomslag for ein offensiv fordelingspolitikk utan ein stor medlemsmasse som har sett makt bak krava og heia fram politikarar som støttar dei.

Vi har solid erfaring for at god miljøpolitikk er god næringspolitikk og god sysselsettingspolitikk. Pååttitalet fekk norsk prosessindustri nye miljøkrav, og mange spådde at bedriftene ville gå konkurs eller flagge ut. Men det motsette skjedde. Miljøkrava kom, og industrien tok etter kvart utfordringa og satsa på ny teknologi i samarbeid med styresmaktene. Teknologisatsinga blei ikkje berre til glede for miljøet. Den førte også til redusert energiforbruk, reduserte kostnader og betre produktkvalitet. Offensive miljøkrav på eit tidleg tidspunkt er ei av hovudårsakene til at vi no har ein konkurransedyktig prosessindustri. Hadde miljøsinkene fått dominere debatten pååttitalet, hadde vi knapt hatt prosessindustri i Noreg i dag. Dette er viktige erfaringar som fagrørsla kan ta med seg inn i klimadebatten.

Det som bind saman fagbevegelsen og miljøbevegelsen er eit grunnleggande interessefellesskap mellom kampen for solidaritet og kampen for klimaet, mellom god fordelingspolitikk og god miljøpolitikk. Ein sterkare allianse mellom fagbevegelsen og miljøbevegelsen er ikkje avhengig av semje i eit og alt. Krav om brei semje vil hindre ein konstruktivt dialog og eit dynamisk samspel. Usemja går heller ikkje alltid mellom fagbevegelsen og miljøbevegelsen. Vi ser store forskjellar i syn både internt i miljøbevegelsen og internt i fagbevegelsen. Dette mangfaldet som har komme klarare fram i det siste, er ein styrke for klimakampen.

Forskjellane mellom organisasjonane i miljøbevegelsen kjem blant anna til syne i debatten om vindmøller og småskala kraftverk som i mange tilfelle fører til store inngrep i naturen. Enkelte av miljøorganisasjonane har markert seg som teknologioptimistar i klimadebatten. Andre legg større vekt på bevaring av naturmangfald og har gjerne fokus på redusert forbruk. Diskusjonen om forbruk er også ein diskusjon om fordeling og redusert arbeidstid, og det er spørsmål som fagbevegelsen alltid har hatt på agendaen.

Fleire fagforbund har vedtatt offensive strategiar for miljø og klima, og mange fagorganiserte gjekk under klimaparolar første mai. Men krav om redusert oljeutvinningstempo og vern av sårbare område som Lofoten og Vesterålen skaper framleis strid. Mange har hatt klokketru på kjøp av klimakvotar og har sett mindre behov for nasjonale klimatiltak. Men det er stadig fleire som tar inn over seg at kvotekjøp ikkje kan erstatte innanlandske tiltak. Dessutan viser erfaringane frå miljøkampen pååttitalet at tidleg omstilling av næringslivet er viktig for å sikre arbeidsplassane. Derfor aukar kravet om grøn omstilling i fagbevegelsen, slik vi såg det mange stader først mai.

LO er no i ferd med å utarbeide ein oppdatert klimastrategi. Vi får vone at forbund med ein offensiv klimapolitikk vinn fram, og at samarbeid med miljøbevegelsen blir eit sentralt punkt. Debattar og aktivitetar i basisorganisasjonen i samarbeid med miljøbevegelsen kan skape eit nytt løft for klimakampen. Då kan vi få den breie forankringa og det breie klimaengasjementet som vi har mangla her i landet.

Alf

Første mai – tale for dagen i Florø

imageDette er manuskriptet til talen, men den blei ikkje framført heilt i samsvar med manus.

Kameratar – Gratulere med dagen

Første mai er ein dag for feiring og for mobilisering til kamp.

Fagbevegelsen og arbeidarbevegelsen har grunn til å feire det vi har oppnådd. Fagbevegelsen har stått i fremste rekke i kampen for eit ordna arbeidsliv og ein moderne velferdsstat. Vi har skapt den norske samfunnsmodellen som mange ønskjer å kopiere. Det kan vi vere stolte av. Men det er mørke skyer i horisonten, og vi har nye kampar å kjempe.
————————————-

Store deler av Europa slit med økonomiske problem. Forskjellane aukar og arbeidsløysa er faretruande stor. Vi høyrer ikkje lenger så mykje om finanskrisa. Etter at politikarane redda bankane med skattepengane våre, har det blitt stille. Men folk flest, og spesielt dei unge, må betale prisen. I Spania er over halvparten av dei unge utan arbeid. Vi er i ferd med å få eit sterkt klassedelt og konfliktfylt Europa, og ein heil ungdomsgenerasjon kan falle ut av arbeidslivet.

Historia har vist at ein sterk fagbevegelse er den beste garantien for arbeid til alle, for moderate forskjellar og for gode velferdsordningar. Men fagbevegelsen og dei faglege rettane er under press. I EU ser vi at fagbevegelsen blir pressa frå skanse til skanse. EU-domstolen har vengestekka fagbevegelsen i EU. I sak etter sak prioritert domstolen marknadsliberalisme og fri konkurranse framfor faglige rettar. Då er det ikkje rart at arbeidsløysa og forskjellane aukar.

I Norge har vi så langt klart oss betre. Vi er det landet i Europa som har dei minste økonomiske forskjellane. Men det har ikkje komme av seg sjølv. Det er lett å gløyme at fordelingspolitikken er resultat av fagleg og politisk kamp. Med SV i regjering har vi redusert dei økonomiske forskjellane.
Og den raudgrøne regjeringa har stått vakt om dei faglege rettane og tatt opp kampen mot sosial dumping.
——————————–

Men no er det nye blåblå tider med skattelette til dei rike og mindre pengar til velferd. Fellesskap og solidaritet skal bytast ut med privatisering og pengemakt. Kommunale tenester skal overlatast til globale velferdskonsern. Skattepengane som skal bygge velferdssamfunnet, kan hamne i skatteparadis. NHO driv ein offensive kamp for å sikre at private konserna skal få sugerøyr i kommunekassa, og dei fire regjeringspartia legg seg flate for privatiseringsideologien.

Dette må vi møte med ein offensiv kamp for ein sterk offentleg sektor. Vi må slutte med detaljstyring og byråkrati og gi folk i offentleg sektor tillit og ansvar. Tillit er både betre og billigare enn kontroll
——————————————————————————–

Noko av det finaste med den norske velferdsmodellen, er den offentlege fellesskolen. Her møtest alle utan omsyn til status, økonomi eller religion. Fellesskolen legg grunnlaget for eit samfunn med tillit mellom folk. Mange bedriftsleiarar som eg har snakkar med, skryt av den norske fellesskolen. Den skaper sjølvstendige og ansvarsfulle arbeidarar som har evne til å samarbeide på tvers av organisasjonen. Sist Høgre hadde regjeringsmakt, var dei godt i gang med å rive ned dette byggverket. Kristin Clemet opna for storstilt privatisering av fellesskolen. Det blei heldig vis stoppa då Djupedal tok over Kunnskapsdepartementet. Men no legg den blåblå regjeringa på nytt opp til storstilt privatisering. Dei yppar til strid om fellesverdiane. Den kampen skal vi ta og den må vi vinne.

Kommunenes sentralforbund har også erklært krig mot fellesskolen. Lærarane skal ha meir arbeidstid når elevane har ferie, og mindre arbeidstid når elevane er på skolen. Dette er eit sparetiltak som harmonerer dårleg med Erna Solberg sine lovnader om å satse på læraren. Det er eit alvorleg angrep på fellesskolen, men det er også eit utspekulert angrep på forhandlingsretten. Ein samla fagbevegelse står bak lærarane i denne kampen, og den skal vi vinne. Det fortener fellesskolen.
————————————–
Eg har jobba i industrien i mesteparten av mitt liv. Samtidig har eg vore engasjert i arbeid for miljø og klima i ulike miljøorganisasjonar. Det har lært meg at god miljøpolitikk er god næringspolitikk. Då eg jobba i smelteverkssindustrenn på åttitalet, fekk denne industrien nye miljøkrav. Protestane var mange, men krava kom, og det pressa fram ny teknologi som var både meir effektiv og meir miljøvennleg. Mange meiner vi knapt hadde hatt ein prosessindustri i dag utan dei offensive miljøkrava som utløyste ny teknologi.
————————————————

I dag er gruveindustrien i same situasjon som prosessindustrien var for tretti år sidan. Skal gruveindustrien ha ei framtid her i landet, så må den finne seg i å ta omsyn til miljø og til andre næringar. Det er heilt uakseptabelt å fylle opp sårbare fjordar med tusentals tonn med avfall som vi veit for lite om. Det kan få store konsekvensar for det marine miljøet, for fiskeressursane, for andre marine ressursar og for oppdrettsnæringa.
Her i distriktet står kampen om Førdefjorden. Å dumpe 6 millionar tonn gruveavgang i fjorden er å spele hasard med miljøet. Ein del av dette er nanopartiklar som vi ikkje kjenner effekten av. Då eg sat i næringskomiteen på Stortinget kjempa eg ein einsam kamp mot sjødeponi. Det er derfor hyggeleg å sjå at kampen mot sjødeponi i Førdefjorden er ein del av parolegrunnlaget her i dag. Den kampen skal vi fortsette, og den skal vi vinne.
————————————————

Klimatrusselen er ein av dei store utfordringane i vår tid. Den ferske rapporten frå klimapanelet i FN viser at vi har svært dårleg tid på oss. Vi må handle no dersom vi skal unngå dramatiske konsekvensar for menneske og for miljø. Ventar vi, så blir problema endå større for våre barn og barnebarn. Klimakampen er også ein solidaritetskamp. Vi veit at det er dei fattige landa som blir hardast ramma av ekstremver, av tørke og av auka havnivå. Som rik oljenasjon med store klimautslepp så har vi eit spesielt ansvar for å snu utviklinga. Olja har gitt oss eit enormt oljefond som vi investerer over heile verda. Dette er eit kraftig verktøy som vi må bruke i klimakampen. Oljefondet må ut av fossil energi og inn i fornybare alternativ.

LO jobbar no med å utarbeide ein ny klimapolitisk handlingsplan. Vi må kjempe for at den blir offensiv med krav om miljøvennleg transport, redusert oljeutvinning og støtte til miljøvennleg omstilling i industrien.
Skal vi vinne klimakampen, må fagbevegelsen vere ein av pådrivarane for klimavennleg omstilling. Vi må få ein allianse mellom miljøbevegelsen og fagbevegelsen. Kombinasjonen mellom den raude og den grøne tradisjonen kan gi det nødvendige løftet for klimakampen.
————————

1. mai er ein internasjonale kampdag for solidaritet over landegrenser.

Norsk fagbevegelse har i lang tid engasjert seg i palestinarane sin kamp. LO-kongressen kravde at Israel må avslutte den ulovlege okkupasjonen av palestinske område. Den ulovlege muren, dei ulovlege busetnadene og den stadige trakkaseringa av palestinarane er heilt uakseptabel. Stadig nye ulovlege busetnadene blokkerer også alle forsøk på fred. LO krev at Palestina må få fullverdig status i FN og bli anerkjent som sjølvstendig stat innafor grensene av 1967.

I Syria er vi no vitne til ei humanitær katastrofe og ein av de verste krigane i nyare tid. Over 140.000 menneske skal være drepne, og fleire millionar er drivne på flukt. Barna blir hardast ramma. Stadig fleire menneske døyr av svolt, og store folkemengder flyktar til nabolanda. Dette er ein heilt ekstrem situasjon. Norge er eit rikt land, og vi må ta del i den internasjonale dugnaden for å ta i mot flyktningane. Den blåblå regjeringa skyggar unna ansvaret og vil berre ta i mot tusen syriske flyktningar. Det er altfor lite. Vi må krevje at Stortinget vedtar å ta i mot fem tusen.
———————

Stormakter bryt ofte folkeretten. Sist var det Russland som braut folkeretten då dei gjekk inn på Krimhalvøya i Ukraina. Norge må alltid stå opp for folkeretten og protestere når den blir brutt, uavhengig av kven som står bak. Men protestane til våre allierte i Nato er ikkje alltid like truverdige. Dei har gjennomført for mange invasjonar og støtta for mange diktatorar . Resultatet er at folkeretten får mindre autoritet. Vi må stå fast på prinsippa og fordømme alle brot på folkeretten.

Økonomisk utbytting skaper ikkje alltid dei store overskriftene, men det har dramatiske konsekvensar for dei som blir ramma. Vi ser stadig at globale konsern haustar naturressursar og utnyttar arbeidarane i fattige land. Samtidig blir dei fattige landa snytt for skatteinntekter som svarar til mange gonger det vi gir i utviklingshjelp. Noreg har bygd sin rikdom på å skattlegge uttak av naturressursar. Utviklingslanda må få gjere det same. Vi må krevje langt betre kontrol for å sikre at utviklingslanda får den skatten dei har krav på. Skattunndraging skaper eit usunnt arbeidsliv som alle taper på. Derfor må vi bekjempe skatteundraging og bruk av skatteparadis.

Kampen for anstendige arbeidsforhold og kampen mot skatteparadis er ulik frå land til land, men kjernen er den same. Vi kjempar ein solidarisk kamp for fridom og for rettferdig fordeling av godene. Derfor står vi saman i fagleg kamp på tvers av landegrensene.

No er vi inne i ein periode der hørekreftene styrkjer seg både her i landet og i resten av Europa. Derfor er 1. mai viktigare enn på lenge.

Ha ein fortsatt fin første mai-dag.

 

 

 

 

 

 

Å dele for å skape, 1. mai-tale i Mandal

imageKameratar

1. mai er dagen for å feire. Vi kan vere stolte av det som fagbevegelsen og arbeidarbevegelsen har kjempa fram.

Høgrepartia hevdar det er flaks at det går så godt i Norge, men det er tull.
Dagens Norge er resultat av langvarig kamp for solidaritet og fordeling.
Vi har skapt eit godt samfunn fordi vi har satsa på å dele for å skape.
Vi har skapt eit samfunn med små forskjellar
Vi har skapt eit samfunn der både kvinner og menn deltar både i arbeidsliv og familieliv
Derfor har vi god grunn til å feire.

—————————————————————————————
Men det er ingen grunn til å kvile på laurbæra
Høgrekreftene og marknadsfundamentalistane skapte ei finanskrise som har ramma Europa hardt.
Forskjellane aukar og velferdsstaten blir bygd ned.
Samtidig ser vi at dei faglige rettane blir svekka.
Når det oppstår konflikt så dømmer alltid EU-domstolen til fordel for kapitalkreftene og mot fagrørsla.
Når fagrørsla blir svekka, så aukar forskjellane i samfunnet.
Arbeidsløysa i EU er på 12%
Men det verste er at ungdomsarbeidsløysa er dramatisk. I Spania er den på over 50%. Ein heil generasjon ungdom får ein tøff start i livet.

————————————————————————————
Norge og den raudgrøne regjeringa kom heilskinna gjennom krisa ved å satse på solidaritet
I staden for å kutte i velferd, fekk kommunane ekstra midlar til ekstraordinære tiltak.
Vi fekk demonstrert at god fordelingspolitikk er det beste tiltaket mot krise, og skaper velferd for alle
Høgrekreftene sin forskjellspolitikk er ikkje berre moralsk forkasteleg. Den er også dårleg vern mot økonomiske kriser.

—————————————————————————————
På Sørlandet har høgrekreftene tatt makta i mange kommunar og i fylket
Resultatet er ei storstilt ideologisk fundert privatisering som kan få dramatiske følgjer
Vi har ikkje lenger kontroll på at skattepengane våre går til velferd og omsorg.
Når globale storkonsern etter kvart overtar velferdstenestene, kan deler av skattepengane hamne i skatteparadis.
Men ikkje nok med det. Kommunane blir etter kvart heilt avhengige av dei store velferdskonserna som kan presse kommunen dit dei vil.
Vi flytter makta frå kommunen til konserna.

——————————————————————————-
Dersom høgrekreftene får makt også nasjonalt, er det duka for storstilt privatisering av den offentlege skolen.
Den offentlege fellesskolen er eit av dei mest grunnleggande elementa i den norske samfunnsmodellen med små forskjellar mellom folk.
Vi har i det siste hatt ein diskusjon om kva som er typisk norsk
Den offentlege fellesskolen er vel noko av det mest typisk norske.
Med høgrekreftene t regjering kan den bli sterkt svekka slik vi ser i Sverige.

———————————————————————————
Eg var inne på at fagbevegelsen tapar mot marknadskreftene i EU
Her heime har fagbevegelsen og regjeringa tatt opp kampen for dei faglege rettane
Det første vi gjorde då vi overtok makta frå høgrekreftene i Bondevik2-regjeringa var å reversere svekkinga av arbeidsmiljølova
Kampen mot sosial dumping har også fått høg prioritet..
Vi får stadig eksempel på uverdige og farlige forhold kring om på arbeidsplassane.
Dette har vi møtt med allmenngjerig av tariffavtaler, med kollektiv søksmålsrett og med styrking av arbeidstilsynet.
Men vi er ikkje i mål.
Vi må justere lova slik at det blir lettare å få allmengjort tariffavtaler
Arbeidstilsynet må styrkast og få kraftigare sanksjonsverkemiddel
1 mai er ein dag for internasjonal solidaritet

—————————————————————————————
På verdsbasis blir det lurt unna skatt for tusen milliardar dollar kvart år.
Det er ti gonger meir enn all utviklingshjelp
Det rammar spesielt fattige land med rike naturressursar
Vi ser ofte skrikande fattigdom i land der internasjonale selskap tar ut store verdiar utan at det blir betalt skatt som kan komme folk flest til gode.
Nyleg la regjeringa fram ei stortingsmelding om utviklingspolitikk, og den tar opp dette problemet.
Norge har erfaring frå Nordsjøen. Den vil vi bruke for å hjelpe utviklingsland til å bygge opp skattesystem slik at folk får sin del av rikdomane i landet
Men skattesystemet er berre ein del av fordelingspolitikken. Trygdesystemet er like viktig.
Derfor vil Noreg også hjelpe fattige land å bygge opp trygdesystem og utvikle ein effektiv fordelingspolitikk.
Vi må dele for å skape både i fattige og rike land.

————————————————————————————
Men det er vanskeleg å skape utvikling utan fred og tryggheit.
Mange land er ramma av diktatur, vanstyre og borgarkrig. Berre i Syria blei det 2,4 millionar nye interne flyktningar i fjor.
Vesten med USA i spissen har ei lang historie med støtte til diktatur i arabiske land. Derfor har vi liten moralsk autoritet i arbeidet for å skape fred.
I Palestina blir innbyggarane drivne frå gard og grunn. Den ulovlege okkupasjonen held fram, og det blir stadig fleire ulovlege busetnader.
Det er på tide å auke presset på okkupasjonsmakta for å få slutt på okkupasjonen.

———————————————————————————

Klimakrisa har komme litt i skuggen av finanskrisa i media, men den har ikkje blitt mindre, snarare tvert i mot.

Klimakrisa vil ramme dei fattige landa hardast. Dei er mest utsett for tørke, auka havnivå og ekstremver.
Klimakampen er derfor ein solidarisk kamp, men det er også ein kamp for å skape eit godt samfunn lokalt.
Eit klimavennleg samfunn er eit samfunn med gode kollektivtilbod, gode bumiljø og spennande arbeidsplassar.
Det finst folk som ikkje trur på forsking og på menneskeskapte klimaendringar.
Vi skal kjempe for at dei ikkje får regjeringsmakt.

————————————————————————————
Det har blitt skapt ein myte om at det er ein motsetning mellom næringspolitikk og klima- og miljøpolitikk. Men det er med respekt å melde berre tull.
Elkem
NODE

————————————————————————————
Ein del media på Sørlandet hevdar at den raudgrøne regjeringa ikkje gjer nokk for Sørlandet. Det er det mildt sagt lite dekning for.
Eg skal ta nokre eksempel frå mitt felt, næringspolitikk
Miljøteknologiordn som alt har tilført industrien på Agder 200 mill kroner
CO2-kompensasjon
Garantiordning

——————————————————————————————-
Eg starta med å seie at vi har mykje å vere stolte av
Men vi står også overfor store utfordringar
1. mai er ein dag for å samle krefter for å møte nye utfordringar
Vi har vist at vi kan bygge eit samfunn for miljø og solidaritet
Vi skal vise at det er vi som har dei beste løysingane for folk flest også for framtida.